„RÓWIEŚNICY 2026” Raport o przemocy rówieśniczej
Przemoc rówieśnicza to codzienność polskiej szkoły, która dotyka zdecydowaną większość uczniów. Prezentujemy kluczowe wnioski z największego w Polsce badania diagnozującego to zjawisko. Analiza głosów aż 141 911 uczniów i uczennic ze szkół uczestniczących w programie profilaktycznym RÓWIEŚNICY (realizowanym przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę) dostarcza twardych danych na temat skali agresji oraz czynników, które ją determinują.
Autorami raportu są Joanna Kopycka, dr Szymon Wójcik oraz Piotr Raczyński.
1. Skala i powszechność zjawiska
Wyniki analiz jednoznacznie obalają mit, że przemoc dotyczy jedynie marginalnych grup uczniów lub przeniosła się wyłącznie do internetu:
- 87% powszechności ogólnej: Przemoc rówieśnicza dotyka zdecydowaną większość młodzieży w wieku 10–17 lat.
- 75% wszechobecnej cyberprzemoc: Trzech na czterech młodych ludzi doświadcza agresji w sieci. Cyberprzemoc przenika do prywatnej przestrzeni dzieci, uniemożliwiając im odpoczynek od toksycznych zachowań po powrocie do domu.
- 63% wysokiej skali przemocy fizycznej: Mit o zaniku tradycyjnej agresji upada – niemal 2/3 badanych zmaga się
z przemocą fizyczną w świecie realnym.
2. Najczęściej wskazywane formy przemocy. Młodzież w polskich szkołach najczęściej doświadcza przemocy psychicznej (emocjonalnej), a także naruszeń nietykalności i dóbr osobistych:
- 58% – wyśmiewanie i krytykowanie wyglądu
- 56% – otrzymywanie nieprzyjemnych wiadomości w internecie
- 53% – wykluczenie z grupy (zarówno offline, jak i online)
- 53% – celowe uderzenie
- 34% – zmuszanie do zrobienia czegoś niechcianego
- 28% – doświadczenie kradzieży
- 27% – doświadczenie gróźb w internecie
- 27% – rozsyłanie złośliwych treści
3. Jakie czynniki wpływają na występowanie przemocy? Raport wyraźnie identyfikuje czynniki środowiskowe i demograficzne, które determinują poziom agresji:
- Klimat szkoły: Pozytywna, bezpieczna atmosfera w placówce ma bezpośredni wpływ na spadek liczby incydentów.
- Poziom empatii w grupie: Wyższa empatia w klasie drastycznie obniża poziom tradycyjnego bullyingu oraz cyberbullyingu.
- Wiek nastolatków: Badania pokazują wyraźną korelację z wiekiem – młodsze nastolatki częściej angażują się w zachowania przemocowe.
- Tożsamość płciowa: Grupą szczególnie narażoną na bycie ofiarą agresji są osoby określające swoją płeć jako „inną”.
- Współwystępowanie ról: Doświadczanie przemocy ze strony innych często współwystępuje z jej jednoczesnym stosowaniem przez tę samą osobę (ofiara staje się sprawcą).
4. Problem z reagowaniem i barierami systemu wsparcia. Młodzież często pozostaje ze swoim problemem sama, a system szkolnego reagowania wykazuje poważne luki:
- Niskie raportowanie: Tylko 35% badanych uczniów zgłosiło sytuację przemocy dotyczącą ich samych lub innych osób.
- Świadome milczenie: Aż 15% respondentów przyznało, że mimo jednoznacznej wiedzy o przemocy, nie zgłosiło tego faktu nikomu.
- Bariery psychologiczne: Powodem braku reakcji u młodych jest lęk przed odrzuceniem przez grupę, brak zaufania do instytucji, poczucie bezradności lub niewiedza, gdzie szukać pomocy. Część młodzieży nie traktuje tych zachowań jako wystarczająco poważnych.
- Niewydolność reakcji dorosłych: Zaledwie 33% zgłaszających przemoc spotkało się z wysłuchaniem i realną próbą udzielenia pomocy. Znaczna część zgłoszeń nie spotyka się z adekwatną reakcją szkoły, co niszczy zaufanie uczniów do systemu wsparcia.
5. Rekomendacje i konkretne rozwiązania profilaktyczne
Skala diagnostyczna badania (ponad 140 tysięcy uczniów) daje również nam niepodważalne argumenty do rozmów z samorządami i dyrektorami szkół. Aby skutecznie przeciwdziałać przemocy rówieśniczej, działania powinny opierać się na:
- Budowaniu bezpiecznych relacji zamiast wyłącznie reaktywnego karania za incydenty.
- Wzmacnianiu kompetencji społecznych i inteligencji emocjonalnej młodzieży.
- Tworzeniu wspierającego środowiska szkolnego poprzez systemowe dbanie o pozytywny klimat szkoły.
- Edukacji kadry pedagogicznej w zakresie skutecznego przyjmowania zgłoszeń, tak aby każdy uczeń szukający pomocy spotkał się z adekwatną i pełną empatii reakcją.
- Prowadzeniu wczesnej profilaktyki i uwrażliwianiu rówieśników.
- Wsparciu dla rodziców i opiekunów: Ponieważ cyberprzemoc dotyka aż 75% młodych ludzi i wkracza do ich domów, kluczowa jest edukacja rodziców i opiekunów, jak rozpoznawać sygnały alarmowe u dzieci i jak udzielać im mądrego wsparcia w świecie cyfrowym i realnym.
Zachęcamy do lektury raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Oto link:
